Trong tiếng Việt, vị trí của từ cho biết ai làm gì với ai: «Mai thấy Nam» khác «Nam thấy Mai». Tiếng Séc làm việc đó bằng đuôi từ, nên Kamarád vidí Petra và Petra vidí kamarád đều có nghĩa «cậu bạn thấy Petr»: đuôi -a của Petra cho biết Petr là người bị thấy. Vì những đuôi này quay lại liên tục, cách học tốt nhất là đọc và nghe thật nhiều tiếng Séc mà bạn theo kịp gần hết, gọi là nội dung dễ hiểu, rồi chia phần còn lại theo mục tiêu.
Bubblegum lo phần đọc và nghe: Poppy, gia sư AI của bạn, viết bài tiếng Séc đúng trình độ về điều bạn chọn, kèm âm thanh. Ứng dụng và Poppy nói tiếng Việt với bạn, còn lời giải thích ngữ pháp bằng tiếng Anh. Bản dịch và ghi chú trong bài Poppy viết cho bạn cũng bằng tiếng Việt; từng phần được ghi ở trang cặp ngôn ngữ tiếng Séc–tiếng Việt. Muốn luyện nói, bạn cần thêm một người.
Lấy tiếng Séc vừa sức làm nền, rồi thêm phần luyện tập mà mục tiêu của bạn cần.
Người mới nên đọc những câu rất ngắn mà hầu hết từ đều quen. Người đã khá có thể đọc câu dài, vì cả câu giúp đoán từ mới. Mỗi câu chừng một từ lạ là mức khởi đầu hợp lý, và nếu bạn mất mạch thì xuống một bài dễ hơn.
| Việc bạn làm | Bạn được gì | Nên dành bao nhiêu |
|---|---|---|
| Đọc một bài vừa sức, rồi nghe lại | Đuôi từ trở nên quen khi gặp trong câu mới | Phần lớn thời gian mỗi tuần |
| Đi theo thứ tự của một khóa | Biết bài nào cần học trước bài nào | Giai đoạn đầu |
| Nhắn tin hoặc nói với người Séc | Quen trả lời ngay khi người ta hỏi | Vài lần mỗi tuần nếu bạn cần nói |
| Viết vài câu rồi nhờ người sửa | Dùng đúng đuôi khi tự viết | Khi bạn phải viết thư hay điền giấy tờ |
| Gặp lại từ đã lưu trong bài mới | Từ ít bị quên hơn sau vài ngày | Vài phút mỗi buổi |
| Xem hoặc nghe chương trình của Séc | Nghe tốc độ nói thật | Khi bạn theo được phần lớn bài nghe |
Năm 2016, Jeon và Day xem lại các nghiên cứu về việc đọc nhiều tài liệu dễ trên tạp chí Reading in a Foreign Language, và thấy việc đó giúp đọc ngoại ngữ tốt hơn.
Mục tiêu nào cũng cần phần nền là đọc và nghe, còn thời gian dư dành cho kỹ năng mà mục tiêu đó cần nhất.
- Đi làm ở SécGhi ra vài câu bạn nói mỗi ngày ở chỗ làm, nghe chúng trong bài cho đến khi nói lại được mà không nhìn, rồi thử với đồng nghiệp.
- Nói chuyện với bạn bè và người thânNghe người Séc trò chuyện về chuyện thường ngày, chọn những câu bạn muốn nói với họ, và thử nói ngay với họ hay với một giáo viên.
- Thi A2 để xin thường trúKỳ thi A2 có bốn phần: đọc, viết, nghe và nói. Phần nói chiếm nhiều điểm nhất, 40 trên 110, và phải đạt ít nhất 24 điểm. Vì vậy, ngoài đọc và nghe, hãy tập trả lời câu hỏi và nói theo tranh với một người.
- Chứng minh tiếng Séc để nhập quốc tịchMột cách là thi từ trình độ B1 trở lên, nên hãy đọc bài dài hơn và tập nói trước khi thi.
- Trò chuyện với trường của conNghe những đoạn về buổi họp phụ huynh và thông báo của trường, rồi nhờ một người nói tiếng Séc nghe bạn nói thử.
- Đọc thư và giấy tờDán một đoạn thư vào khung chat để Poppy giải thích từng câu, rồi đọc lại chính đoạn đó mà không nhìn bản giải thích.
Kỳ thi A2 xin thường trú có trang chính thức cho biết ai phải thi, thi ở trường nào và cách đăng ký. Để nhập quốc tịch, Bộ Nội vụ Séc nhận một kỳ thi từ trình độ B1 trở lên do thành viên của ALTE tổ chức, nằm trong điều kiện nhập quốc tịch. Đại sứ quán Séc ở Hà Nội đăng thông tin về kỳ thi CCE ở trình độ A2 hoặc B1, gồm ngày thi và cách đăng ký. Trước khi thi, hãy hỏi nơi cần nộp chứng chỉ xem họ có nhận không.
Muốn biết mỗi giai đoạn cần bao nhiêu giờ, hãy đọc cách học tiếng Séc nhanh nhất.
Cột giữa là lựa chọn miễn phí, cột cuối là ứng dụng hay dịch vụ nếu bạn muốn nhiều hơn.
| Phần | Lựa chọn miễn phí | Ứng dụng hoặc dịch vụ |
|---|---|---|
| Bắt đầu từ tiếng Việt | LingoHut và 50LANGUAGES, có bài bằng tiếng Việt | Mondly hoặc uTalk, cũng dạy từ tiếng Việt |
| Đọc và nghe đúng mức | Podcast tiếng Séc cấp 1 của Bubblegum, mỗi trình độ một chương trình, mỗi tập có bản chữ | Bubblegum, với bài Poppy viết theo trình độ của bạn |
| Chương trình của Séc | iVysílání, nơi xem chương trình của Česká televize; từ nước ngoài, một số chương trình bị chặn, còn tin của ČT24 thì xem được | mujRozhlas, ứng dụng của Český rozhlas |
| Gặp lại từ đã lưu | Bộ thẻ tự làm trong Anki, dùng được trên máy tính và Android | Bubblegum, nơi từ bạn lưu quay lại trong bài mới |
| Nói chuyện | Trao đổi ngôn ngữ trên HelloTalk | Lớp trực tuyến A1 và A2 của Trung tâm Séc Hà Nội |
Tránh những thứ ngăn bạn gặp tiếng Séc thật mà bạn theo kịp.
- Đọc chữ Séc như chữ Việtc đọc như ts và j đọc như y, nên cesta (con đường) bắt đầu bằng âm ts. Hãy nghe từng từ khi đọc.
- Danh sách từ không có câuDanh sách cho bạn ruka là «bàn tay», nhưng không cho bạn thấy nó đổi thành ruce trong v ruce (trong tay). Từ nên đến với bạn trong câu có âm thanh.
- Chương trình quá nhanhNgười Séc nói nhanh và hay nói thân mật khác với sách. Hãy xem chương trình khi bạn đã theo được phần lớn bài nghe vừa sức.
Bubblegum
- Giao diện ứng dụng
- Bản dịch và giải thích (một phần)
Với người học nghiêm túc, Bubblegum là ứng dụng tốt nhất để học tiếng Séc. Bạn học qua những bài đọc và bài nghe mà bạn hiểu gần hết, cách học này gọi là input dễ hiểu (comprehensible input).
- Chạm vào một danh từ, bạn thấy bảng bảy cách (số ít và số nhiều) cùng giống của từ. Chạm vào một dạng trong bảng, bạn thấy nó được tạo ra thế nào, như stolu từ stůl.
- Chạm vào một động từ, bạn thấy bảng chia và cặp thể của nó: pít đi với vypít.
- Khi nhân vật gọi nhau, bài dùng cách xưng hô riêng như Petře!, và giữ nguyên ty hoặc vy trong suốt một cảnh.
- Qua cuộc gọi bằng giọng nói, Poppy bảo bạn nói lại một cụm từ rồi nhận xét.
- Các giọng AI rõ ràng, giàu cảm xúc sẽ đọc to mọi bài học, và mỗi người nói có một giọng riêng.
- Bạn không thể biến sách hay bài báo tiếng Séc của mình thành bài học. Tuy nhiên, bạn có thể dán một đoạn vào khung chat, rồi Poppy sẽ giải thích từng câu.
- Ngoài đời, người Séc hay nói thân mật theo một dạng khác với tiếng Séc trong sách (obecná čeština). Ở các cấp thấp, bài chủ yếu dùng dạng ai cũng hiểu, nên tiếng Séc bạn nghe ngoài đường có thể khác bài; dạng thân mật chỉ xuất hiện khi bài đặt nó cạnh dạng chuẩn.
- Chúng tôi tốn tiền làm bài học riêng, nên bạn cần Bubblegum Pro để có bao nhiêu bài tùy thích. Ai cũng có thể đọc miễn phí những bài học Poppy đã viết cho người học khác.
- Regenerative Review™
Điện thoại
Nên học tiếng Séc với ứng dụng hay với giáo viên?
Tùy bạn đang thiếu gì. Đọc và nghe thì bạn tự làm được lúc nào cũng được, còn sửa lỗi khi nói thì cần một người. Lớp trực tuyến của Trung tâm Séc Hà Nội có giảng viên song ngữ, nên bạn hỏi được bằng tiếng Việt.
Khi nào nên đọc một bài giải thích ngữ pháp?
Khi bạn đã thấy cùng một kiểu đuôi ở nhiều từ và muốn biết quy tắc. Chẳng hạn Čtu knihu («tôi đang đọc sách») cho thấy kniha mang đuôi -u khi là thứ được đọc, và một bài giải thích về các cách sẽ cho bạn biết vì sao. Bạn cũng có thể hỏi Poppy về chính câu đó bằng tiếng Việt, còn các bài giải thích ngữ pháp của Bubblegum bằng tiếng Anh.
Người mới bắt đầu nên học tiếng Séc với ứng dụng nào?
Nếu bạn nghiêm túc học tiếng Séc, hãy bắt đầu với Bubblegum. Poppy, gia sư AI của bạn, viết bài học theo trình độ và sở thích của bạn. Muốn thấy đủ các lựa chọn, hãy xem bài ứng dụng học tiếng Séc.
Bubblegum có miễn phí không?
Có. Ai cũng có thể đọc miễn phí những bài học Poppy đã viết cho người học khác. Chúng tôi tốn tiền làm bài học riêng, nên bạn cần Bubblegum Pro để có bao nhiêu bài tùy thích.
Nguồn
- Jeon and Day (2016), The effectiveness of ER on reading proficiency: A meta-analysis, Reading in a Foreign Language 28(2), University of Hawaii
- Zkouška z češtiny pro trvalý pobyt, the official site of the A2 exam for permanent residence
- Ministry of the Interior of the Czech Republic, Udělení státního občanství (proof of Czech: an exam at B1 or higher certified by an ALTE member)
- Embassy of the Czech Republic in Hanoi, Kỳ thi tiếng Séc dành cho người nước ngoài (CCE) tại Hà Nội
- Czech Centre Hanoi, Khóa học tiếng Séc (online A1.1, A1.2 and A2)
- Wiktionary, kamarád (declension: kamaráda in the accusative)
- Wiktionary, kniha (declension: knihu in the accusative)
- Wiktionary, ruka (v ruce, in the hand)
- LingoHut, Học tiếng Séc (125 bài học miễn phí)
- 50LANGUAGES, Tiếng Việt » Tiếng Séc
- iVysílání, the programme archive of Česká televize
- mujRozhlas on the App Store (Český rozhlas)
- Anki, official downloads (free computer version and AnkiDroid)
- HelloTalk, Học Czech (Vietnamese page)