Cách học tiếng Quảng Đông dễ nhất là học jyutping, hệ phiên âm tiếng Quảng Đông dùng chữ cái và số thanh điệu, rồi đọc và nghe những bài tiếng Quảng Đông ngắn, dễ về những điều bạn vốn đã thích. Khi cần, bạn cứ xem bản dịch. Hãy để dành bảng ngữ pháp và danh sách từ dài cho sau này, vì khi đọc tiếng Quảng Đông dễ, bạn sẽ gặp lại những từ thông dụng nhất rất nhiều lần. Dưới đây là các bước đầu tiên theo thứ tự, cùng một vài nội dung tiếng Quảng Đông dễ để bắt đầu.
Tiếng Quảng Đông có dễ học không?
Với người Việt, tiếng Quảng Đông dễ bắt đầu, nhưng cần nhiều thời gian để học giỏi. Jyutping chỉ mất vài buổi học ngắn, còn chữ Hán và từ vựng thì lâu hơn nhiều. Viện Ngoại giao Hoa Kỳ (FSI) xếp tiếng Quảng Đông vào nhóm khó nhất, nhưng bảng xếp hạng này dành cho người có tiếng mẹ đẻ là tiếng Anh. Bài về cách học nhanh nhất cho biết học tiếng Quảng Đông mất bao lâu theo số giờ học trên lớp ở Đại học Trung văn Hồng Kông.
Ba điều dưới đây làm bước đầu dễ hơn bạn nghĩ.
- Chữ cái bạn đã biếtJyutping ghi mỗi âm tiếng Quảng Đông bằng chữ cái Latinh, cũng là chữ cái của chữ Quốc ngữ. Theo Hội Ngôn ngữ học Hồng Kông, mỗi âm có thêm một số từ 1 đến 6 cho thanh điệu.
- Động từ không đổiGiống tiếng Việt, động từ tiếng Quảng Đông giữ một dạng với mọi ngôi, nên 食 (ăn) vẫn như nhau trong 我食 (tôi ăn) và 佢食 (cô ấy ăn).
- Những từ nghe quenNhiều từ tiếng Quảng Đông có cùng gốc chữ Hán với từ Hán Việt, nên nghe khá quen, như 學生 (học sinh) và 電話 (điện thoại).
Cách dễ nhất để bắt đầu là gì?
Cách dễ nhất để bắt đầu là học jyutping, rồi dành thời gian cho những bài tiếng Quảng Đông ngắn mà bạn thích, từng bước nhỏ một.
- Học jyutping trướcHọc các âm và thanh điệu trong vài buổi ngắn với khóa học jyutping miễn phí của Bubblegum.
- Đọc về điều bạn thíchĐọc những đoạn hội thoại ngắn về dim sum, phim ảnh hay bất cứ điều gì bạn vốn đã thích.
- Vừa nghe vừa đọcBật âm thanh trong lúc đọc, để bạn gắn thanh điệu của mỗi từ với chữ Hán của nó.
- Che bản dịchChe bản dịch đi, và chỉ xem khi một câu làm bạn phải dừng lại.
- Lưu vài từỞ mỗi bài học, chỉ lưu vài từ mà bạn muốn nhớ.
- Đọc to một câuĐọc to một câu bạn muốn dùng và bắt chước thanh điệu, như nói 唔該 (cảm ơn) với người phục vụ.
Bubblegum là ứng dụng học ngôn ngữ để đọc và nghe tiếng Quảng Đông đúng trình độ, với bài học do Poppy, gia sư AI của Bubblegum, viết về những điều bạn thích. Mỗi bài học hiện jyutping phía trên mọi từ, và những từ bạn lưu sẽ quay lại trong bài học mới nhờ Regenerative Review™, nên ôn từ cũng là đọc thêm tiếng Quảng Đông. Trong ứng dụng, khóa jyutping, bản dịch, nghĩa của từ và ghi chú ngữ pháp có tiếng Việt. Khóa jyutping và các bài học trên trang web này thì dùng tiếng Anh.
Điều gì làm tiếng Quảng Đông có vẻ khó, và làm sao để dễ hơn?
Lúc đầu, bốn phần dưới đây của tiếng Quảng Đông có vẻ khó. Phần nào cũng dễ hơn khi bạn gặp nó nhiều lần trong tiếng Quảng Đông dễ.
| Phần có vẻ khó | Cách làm cho dễ hơn |
|---|---|
| Thanh điệu | Tiếng Việt cũng đổi nghĩa theo thanh điệu, như “ma”, “má” và “mà”. Trong tiếng Quảng Đông, cùng một âm có thể là 詩 (thơ), 試 (thử) hoặc 時 (thời gian), tùy thanh điệu. Bài học dễ ghi số thanh điệu của mỗi từ và có âm thanh, nên bạn nghe mỗi thanh nhiều lần trong cả câu. |
| Chữ Hán | Tiếng Việt ngày nay viết bằng chữ Quốc ngữ, nên chữ Hán là phần mới. Jyutping phía trên mỗi chữ giúp bạn đọc được câu trước khi biết chữ. Bạn sẽ dần nhớ những chữ gặp nhiều lần, và lúc đó bạn có thể tắt jyutping cho chúng. |
| Lời nói khác văn viết | Báo chí viết 是 cho “là”, còn người ta nói 係. Hãy đọc tiếng Quảng Đông được viết theo cách người ta nói, như truyện miễn phí của Hambaanglaang, để những gì bạn đọc giống những gì bạn nghe. |
| Lượng từ như 個 và 隻 | Tiếng Quảng Đông đặt một lượng từ giữa số và vật, như 一個人 (một người) và 一隻貓 (một con mèo). Tiếng Việt cũng dùng những từ như “con” và “cái” theo cách này, nên cấu trúc này khá quen. Đọc bài dễ cho bạn gặp những lượng từ thông dụng nhiều lần, cùng những từ đi với chúng. |
Nên bắt đầu với nội dung tiếng Quảng Đông dễ nào?
Nội dung tiếng Quảng Đông dễ để bắt đầu là những bài ngắn, chậm và nói về điều bạn thích.
| Nội dung | Vì sao dễ | Ở đâu |
|---|---|---|
| Bài học về dim sum | Cấp độ 1, cấp độ dễ nhất của Bubblegum, dùng câu ngắn có jyutping, âm thanh và bản dịch tiếng Anh. | Miễn phí trên trang này |
| Bài học về sở thích | Những cuộc trò chuyện đơn giản về kế hoạch cuối tuần và chương trình yêu thích, bắt đầu từ Cấp độ 1. | Miễn phí trên trang này |
| Ling | Bài học ngắn giống trò chơi, có giọng người bản xứ, jyutping và bản dịch tiếng Việt. Bạn cần gói trả phí để dùng đầy đủ tính năng. | ling-app.com |
| Comprehensible Cantonese | Video được làm riêng cho người học, và video nào cũng có phụ đề tiếng Quảng Đông. | youtube.com/@ComprehensibleCantonese |
| Hambaanglaang | Truyện chia theo trình độ, viết bằng tiếng Quảng Đông nói và có jyutping, nhiều truyện có bản ghi âm. | hambaanglaang.hk |
Nếu gần như dòng nào cũng có một từ mới, hãy chuyển sang nội dung dễ hơn.
Câu hỏi thường gặp
Cách dễ nhất để học jyutping là gì?
Hãy học vài âm và các thanh điệu, rồi tập đọc những từ thật có các âm đó càng sớm càng tốt. Khóa học jyutping miễn phí của Bubblegum dạy theo cách này ngay trên trình duyệt, bằng tiếng Anh. Mọi âm đều có âm thanh, và những từ như 你好 (xin chào) được ghép từng âm một. Khi muốn biết cách đọc một chữ, bạn có thể dán chữ đó vào Cantonese Tools, một trang tiếng Việt chuyển chữ Hán sang jyutping và đọc to.
Chỉ xem phim Hồng Kông có học được tiếng Quảng Đông không?
Lúc mới bắt đầu thì chưa, vì lời thoại trong phim trôi qua quá nhanh để người mới học được gì. Phim giúp nhiều hơn khi bạn đã theo kịp một cuộc trò chuyện đơn giản. Lúc đó, dự án miễn phí CantoCaptions (trang tiếng Anh) có phụ đề phim viết bằng tiếng Quảng Đông nói. Bài học về phim Hồng Kông của Bubblegum bắt đầu từ Cấp độ 1, nên bạn có thể học trước các từ trong những bộ phim mình thích.
Người mới bắt đầu nên chọn ứng dụng học tiếng Quảng Đông nào?
Nếu bạn nghiêm túc học tiếng Quảng Đông, hãy bắt đầu với Bubblegum. Poppy viết bài học theo trình độ và sở thích của bạn. Nếu bạn muốn tìm khóa học, gia sư hay ứng dụng luyện nói, hãy xem bài so sánh ứng dụng học tiếng Quảng Đông của chúng tôi.
Bubblegum có miễn phí không?
Có. Thư viện bài học được mở miễn phí cho mọi người, vì chúng tôi tin rằng ai cũng nên có cơ hội học. Trong thư viện có những bài học mà những người học khác đã nhờ Poppy viết. Mỗi bài học riêng mới đều khiến chúng tôi tốn tiền thật, nên bài đầu tiên được miễn phí, và khi nâng cấp lên Bubblegum Pro, bạn sẽ có bài học riêng không giới hạn.
Khóa jyutping và các bài học tiếng Quảng Đông trên trang web này cũng miễn phí và không cần tài khoản.
Nguồn
- Hội Ngôn ngữ học Hồng Kông: hệ phiên âm jyutping, số thanh điệu từ 1 đến 6 (Linguistic Society of Hong Kong, Jyutping scheme)
- Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ: đào tạo ngoại ngữ, các nhóm ngôn ngữ của FSI (Foreign Language Training)
- words.hk (粵典): 係
- Hambaanglaang (冚唪唥粵文讀本): truyện miễn phí viết bằng tiếng Quảng Đông nói
- Ling: học tiếng Quảng Đông
- Cantonese Tools: công cụ tiếng Quảng Đông bằng tiếng Việt (chuyển sang Việt bính, nghe văn bản)
