Nhìn một chữ Hán, bạn không biết nó đọc thế nào, nên mỗi từ tiếng Trung mới là hai việc cần nhớ: mặt chữ và âm đọc. Âm Hán Việt giúp người Việt đoán nghĩa của rất nhiều từ, như 经济 là «kinh tế» và 历史 là «lịch sử», nhưng tiếng Trung phổ thông đọc những chữ này theo cách riêng, với bốn thanh điệu cơ bản. Một danh sách từ cho bạn gặp mỗi chữ một lần, còn muốn nhận ra chữ ngay khi nhìn, bạn cần gặp nó nhiều lần trong những câu mình hiểu. Input dễ hiểu (comprehensible input) là cách học bằng tiếng Trung bạn hiểu được gần hết, để mỗi chữ mới đến với bạn cùng một câu đã quen.
Input dễ hiểu trông như thế nào?
Hình dưới đây vẽ mỗi câu thành một hàng thanh ngang, mỗi thanh là một từ: màu xám cho từ quen, màu tím cho từ mới.
Khoảng một từ mới trong mỗi câu, và bạn vẫn theo được ý.
Những từ xung quanh cho bạn biết từ mới nghĩa là gì, còn âm thanh cho bạn biết nó đọc ra sao. Người mới nên đọc những câu chào hỏi ngắn, gần như chữ nào cũng quen. Người đọc được nhiều có thể đoán một từ lạ nhờ cả đoạn văn. Đây chỉ là điểm xuất phát, không phải con số phải đếm, nên khi bạn bắt đầu mất ý, hãy đổi sang bài dễ hơn.
Mỗi trình độ nên đọc và nghe gì?
Bài học của Bubblegum có sáu cấp độ, và cấp nào cũng đi kèm một câu tả người học ở cấp đó. Hãy chọn câu nghe giống bạn nhất; các nguồn bên ngoài không dùng cấp độ này, nên mỗi dòng chỉ là gợi ý gần đúng.
- Những bước đầu tiên
Tôi chưa đọc được pinyin.
Pinyin (bính âm) ghi âm tiếng Trung bằng chữ cái La-tinh và dấu thanh. Hãy học nó trước, và nghe tiếng Trung dễ trong lúc học. Trong ứng dụng Bubblegum, khóa pinyin có tiếng Việt; bản trên trang web này giải thích bằng tiếng Anh.
Khóa pinyin miễn phí (tiếng Anh) - Cấp độ 1
Mình mới bắt đầu học và chưa đọc được nhiều lắm.
Xem loạt video luyện đọc của kênh Hồng Đậu. Mỗi bài được đọc cả bài một lần, rồi từng câu có pinyin và phụ đề tiếng Việt, rồi cả bài chỉ còn chữ Hán.
Hồng Đậu: luyện đọc HSK1 (tiếng Việt) - Cấp độ 2
Mình đọc được các chữ Hán cơ bản và câu đơn giản.
Đọc những đoạn hội thoại về lẩu và món ăn đường phố, che bản dịch đi và chỉ tra những từ làm bạn khựng lại. Trên trang web này, bản dịch là tiếng Anh. HelloChinese có thêm truyện ngắn chia theo trình độ, và ứng dụng này có tiếng Việt.
Bài học về lẩu và món ăn - Cấp độ 3
Tôi hiểu được các cuộc trò chuyện về chủ đề quen thuộc.
Tắt pinyin với những chữ bạn đã thuộc mặt, và chỉ bật lại khi cần. Bài học về tiếng lóng trên mạng là chỗ tốt để tập, vì bạn đã biết sẵn nhiều chuyện trên mạng xã hội.
Bài học về tiếng lóng trên mạng - Cấp độ 4
Tôi hiểu phần lớn nội dung nhưng bỏ lỡ vài sắc thái.
Đọc một bài học về phim truyền hình Trung Quốc, rồi xem một cảnh bạn đã quen với phụ đề tiếng Trung. Nếu thích sách, cuốn Đọc Trung cấp 1 của bộ Phát triển Hán ngữ có bản tiếng Việt, nhưng bài đọc gần như toàn bằng tiếng Trung.
Bài học về phim Trung Quốc - Cấp độ 5
Tôi đọc được chủ đề phức tạp nhưng các từ hiếm gặp làm tôi chậm lại.
Đọc về những chuyện bạn đã biết qua tiếng Việt, như đời sống sinh viên hay một tin tức lớn, và đoán từ mới từ cả đoạn trước khi tra.
Bài học về đời sống đại học - Cấp độ 6
Tôi đọc gần như người bản xứ.
Đọc tiểu thuyết mạng và tiểu thuyết in cho vui, và xem phim mà không cần phụ đề tiếng Việt. Nếu bạn từng xem một bộ phim lồng tiếng Việt, hãy xem lại vài tập bằng tiếng Trung.
Khi tài liệu của một dòng đọc gần như không cần trợ giúp, hãy thử dòng tiếp theo. Nếu câu nào cũng phải tra, hãy lùi xuống một dòng. Nếu bạn học 
tiếng Hoa Đài Loan, hãy xem bài học tiếng Hoa Đài Loan với input dễ hiểu, vì ở đó dùng chữ phồn thể và chú âm.
Thử một bài học thật
Bubblegum là một ứng dụng học ngôn ngữ. Trong đó, Poppy, cô gia sư AI, soạn bài tiếng Trung hợp với trình độ và những gì bạn thích. Bài dưới đây là một bài Cấp độ 1 thật, có âm thanh: Tiểu Minh chào ông chủ, và ông chủ đáp 你好！你好吗？ («Xin chào! Bạn có khỏe không?»). Ghi chú tiếng Việt trong bài giải thích rằng 你好吗？ là lời hỏi thăm thật, thường dùng khi lâu ngày mới gặp, còn 你好 chỉ là lời chào.
Bài Cấp độ 1: chào hỏi và tạm biệt
Một đoạn hội thoại ngắn giữa Tiểu Minh và ông chủ. Hãy nghe trước, rồi xem bản dịch và ghi chú tiếng Việt.
打招呼和道别
Xin chào!
Xin chào! Bạn có khỏe không?
Tôi rất khỏe. Cảm ơn!
Tạm biệt!
Tạm biệt!
Khi học tiếng Trung trong ứng dụng, bạn đọc menu, bản dịch, ghi chú, khóa pinyin, phần ngữ pháp và lời giải thích của Poppy bằng tiếng Việt. Nghĩa của từ hầu hết cũng là tiếng Việt; một phần rất nhỏ vẫn hiện bằng tiếng Anh. Trang hỗ trợ tiếng Việt cho tiếng Trung luôn cập nhật tình hình mới nhất.
Câu hỏi thường gặp về input dễ hiểu
Âm Hán Việt có giúp đọc tiếng Trung không?
Có, nhưng chỉ để đoán nghĩa. Bài học ở trên có 再见, mà âm Hán Việt là «tái kiến», tức là «gặp lại», nên bạn nhớ nghĩa rất nhanh. Tiếng Trung phổ thông đọc 再见 khác với «tái kiến», nên cách đọc thì hãy luôn học từ âm thanh và pinyin.
Mỗi tuần nên dành bao nhiêu thời gian?
Ba đến năm giờ mỗi tuần là đủ để bắt đầu, mỗi buổi ít nhất 15 đến 30 phút. Cách chia một giờ học ở từng cấp có trong bài cách học tiếng Trung nhanh nhất.
Người mới nên chọn ứng dụng nào?
Nếu bạn nghiêm túc học tiếng Trung, hãy bắt đầu với Bubblegum. Poppy viết bài học theo trình độ và sở thích của bạn. Nếu muốn kết hợp thêm giáo trình, giáo viên và kỳ thi HSK, hãy đọc cách học tiếng Trung hiệu quả nhất.
Bubblegum có miễn phí không?
Có. Thư viện bài học được mở miễn phí cho mọi người, vì chúng tôi tin rằng ai cũng nên có cơ hội học. Trong thư viện có những bài học mà những người học khác đã nhờ Poppy viết. Mỗi bài học riêng mới đều khiến chúng tôi tốn tiền thật, nên bài đầu tiên được miễn phí, và khi nâng cấp lên Bubblegum Pro, bạn sẽ có bài học riêng không giới hạn.
Nguồn
- Wikipedia tiếng Việt: Bính âm Hán ngữ (tiếng Trung phổ thông có 4 thanh điệu cơ bản)
- Học tiếng trung cùng Hồng Đậu (YouTube): loạt video luyện đọc HSK1 đến HSK3, có pinyin và phụ đề tiếng Việt
- HelloChinese trên App Store Việt Nam: khóa pinyin, hơn 1.000 truyện chia theo trình độ, có tiếng Việt
- MCBooks: Giáo trình Phát triển Hán ngữ, Đọc Trung cấp 1 (bản tiếng Việt, nội dung chủ yếu bằng tiếng Trung)
- Bubblegum: tình trạng hỗ trợ tiếng Việt khi học tiếng Trung
