Muốn học tiếng Wales nhanh, hãy dành phần lớn thời gian cho tiếng Wales bạn hiểu gần hết. Người ta gọi đó là input dễ hiểu (comprehensible input); bài học tiếng Wales qua input dễ hiểu nói rõ hơn. Bài đọc và bài nghe nên khó dần theo bạn, nên kế hoạch dưới đây chia theo trình độ, kèm cách dùng một giờ học.
Mỗi trình độ nên học gì?
Hãy tìm câu mô tả giống bạn nhất. Thanh màu bên cạnh cho biết nên chia một giờ học như thế nào. Phần lớn nguồn dưới đây dùng tiếng Anh hoặc tiếng Wales, và mỗi dòng ghi rõ điều đó.
- Cấp độ 1
Tôi mới bắt đầu hoặc chỉ biết vài từ.
Đọc và nghe 35 phút. Ôn tập 20 phút. Nói 5 phút.
Học những từ và câu đầu tiên trên uTalk, nơi mỗi từ có nghĩa tiếng Việt và được đọc lên. Sau đó, đọc đoạn hội thoại ở quán cà phê trên trang web Bubblegum, có bản dịch tiếng Anh, và nghe nó hai lần.
- Cấp độ 2
Tôi có thể giao tiếp cơ bản.
Đọc và nghe 38 phút. Ôn tập 15 phút. Nói 7 phút.
Xem những đoạn video ngắn cho người học của S4C Dysgu Cymraeg, rồi nói to vài câu bạn nghe được. Kênh này dùng tiếng Wales và tiếng Anh, chưa có tiếng Việt.
- Cấp độ 3
Tôi hiểu được các cuộc trò chuyện về chủ đề quen thuộc.
Đọc và nghe 40 phút. Ôn tập 10 phút. Nói 10 phút.
Đọc truyện ngắn có âm thanh trên Duostories, rồi nghe lại mà không nhìn chữ. Hãy kể lại câu chuyện cho gia sư hoặc bạn học.
- Cấp độ 4
Tôi hiểu phần lớn nội dung nhưng bỏ lỡ vài sắc thái.
Đọc và nghe 42 phút. Ôn tập 6 phút. Nói 12 phút.
Mỗi tuần, xem một chương trình trên S4C Clic với phụ đề tiếng Wales, và nghe các podcast Pigion cho người học của đài BBC. Mỗi tập có danh sách từ khó kèm nghĩa tiếng Anh.
- Cấp độ 5
Tôi đọc được chủ đề phức tạp nhưng các từ hiếm gặp làm tôi chậm lại.
- Cấp độ 6
Tôi đọc gần như người bản xứ.
Đọc và nghe 45 phút. Nói 15 phút.
Đọc BBC Cymru Fyw và tiểu thuyết tiếng Wales, và xem S4C không phụ đề, chỉ vì bạn thích.
Bài ở trình độ của bạn đã dễ thì hãy lên một bậc; đọc ba dòng đầu mà vẫn lạc thì lùi một bậc. Sáu cấp độ này là cấp độ của Bubblegum, không phải các bậc Entry, Foundation hay Intermediate của các khóa tiếng Wales.
Học tiếng Wales mất bao lâu?
Theo trang khóa học tại lớp và trực tuyến của Trung tâm Học tiếng Wales Quốc gia (Learn Welsh), học xong một trình độ thường mất 120 giờ học. Trung tâm có năm trình độ: Entry, Foundation, Intermediate, Advanced và Fluency. Các lớp thường học 2 đến 4 giờ mỗi tuần, và cũng có lớp học dồn, ví dụ học cả ngày trong hai tuần. Trang tự học có hỗ trợ cũng ghi khoảng 120 giờ học cho mỗi trình độ Entry và Foundation.
Với nhịp 2 đến 4 giờ mỗi tuần như các lớp thường, 120 giờ tương đương khoảng 30 đến 60 tuần. Nếu bạn tự học nhiều hơn mỗi tuần, bảng dưới đây cho biết cần bao lâu để đủ 120 giờ:
| Thời gian học mỗi tuần | Thời gian để đủ 120 giờ |
|---|---|
| 3,5 giờ | Khoảng 35 tuần |
| 7 giờ | Khoảng 18 tuần |
| 14 giờ | Khoảng 9 tuần |
| 28 giờ | Khoảng 5 tuần |
Đây là giờ học của một khóa có giáo viên, nên bạn chỉ nên xem chúng như một mốc tham khảo. Các khóa của Trung tâm dạy bằng tiếng Anh, với một số tài liệu bằng tiếng Ukraina, tiếng Quảng Đông, tiếng Ả Rập Syria, tiếng Farsi và tiếng Pashto, nhưng chưa có tiếng Việt.
Điều gì khiến bạn học chậm lại?
Đây là ba chỗ dễ làm bạn mất giờ.
- Chỉ học bảng biến âmChữ cái đầu của từ đổi theo từ đứng trước: tad (bố) thành ei dad (bố của anh ấy), ei thad (bố của cô ấy) và fy nhad (bố tôi). Những thay đổi này dễ quên khi bạn chỉ thấy chúng trong bảng, nên hãy nghe chúng trong câu.
- Đọc f như trong tiếng AnhChữ f trong tiếng Wales đọc như v, còn ff mới đọc như ph trong tiếng Việt. Hãy học mỗi từ cùng âm thanh của nó, để không phải sửa một cách đọc sai về sau.
- Chỉ học danh sách từMột danh sách 500 từ thông dụng không cho bạn thấy từ đổi chữ cái đầu ra sao trong câu, hay nghe thế nào khi người ta nói. Hãy học từ cùng câu và âm thanh của nó.
Câu hỏi thường gặp
Người mới bắt đầu nên chọn ứng dụng học tiếng Wales nào?
Nếu bạn nghiêm túc học tiếng Wales, hãy bắt đầu với Bubblegum. Poppy viết bài học theo trình độ và sở thích của bạn. Ứng dụng có giao diện, nghĩa của từ, bản dịch câu và lời giải thích của Poppy bằng tiếng Việt; các bài hướng dẫn ngữ pháp tiếng Wales thì vẫn bằng tiếng Anh. Xem tình trạng mới nhất ở trang cặp ngôn ngữ Wales–Việt. Bài so sánh ứng dụng học tiếng Wales cho biết thêm về khóa học, gia sư và các nguồn chính thức.
Có thể học tiếng Wales trong ba tháng không?
Ba tháng học 7 giờ mỗi tuần là khoảng 90 giờ, chưa đủ 120 giờ của một trình độ ở các khóa của Trung tâm. Trong thời gian đó, hãy chọn một mục tiêu bạn tự kiểm tra được, như chào hỏi, giới thiệu bản thân và hiểu một đoạn hội thoại ngắn.
Mỗi tuần nên học tiếng Wales bao nhiêu giờ?
Ba đến năm giờ mỗi tuần với tiếng Wales bạn hiểu là mức tốt, mỗi buổi từ 15 đến 30 phút trở lên. Buổi dài đủ để bạn theo hết một câu chuyện, điều mà năm phút khó làm được. Số giờ trong cả tuần quan trọng hơn một chuỗi ngày học liên tục. Lý do có trong bài về những buổi học dài (tiếng Anh).
Tiếng Wales có khó với người Việt không?
Chính tả tiếng Wales khá đều, nên khi đã biết âm của từng chữ, bạn đọc được thành tiếng gần như mọi từ. Phần mới với người Việt là biến âm ở đầu từ và một vài âm như ll, vốn không có trong tiếng Việt. Khó hơn cả là tài liệu: phần lớn được viết cho người biết tiếng Anh.
Bubblegum có miễn phí không?
Có. Thư viện bài học được mở miễn phí cho mọi người, vì chúng tôi tin rằng ai cũng nên có cơ hội học. Trong thư viện có những bài học mà những người học khác đã nhờ Poppy viết. Mỗi bài học riêng mới đều khiến chúng tôi tốn tiền thật, nên bài đầu tiên được miễn phí, và khi nâng cấp lên Bubblegum Pro, bạn sẽ có bài học riêng không giới hạn.
Cách kết hợp theo mục tiêu có trong bài cách học tiếng Wales hiệu quả nhất, còn cách khởi đầu nhẹ nhàng có trong bài cách học tiếng Wales dễ nhất.
Nguồn
- Bubblegum: các cặp ngôn ngữ (hỗ trợ một phần khi học bằng tiếng Việt)
- National Centre for Learning Welsh: Local and Virtual Learning (một trình độ thường mất 120 giờ học, thường 2–4 giờ mỗi tuần)
- National Centre for Learning Welsh: Self-study with Support (Entry và Foundation, mỗi trình độ khoảng 120 giờ học)
- National Centre for Learning Welsh: Croeso i Bawb, khóa học và tài liệu bằng tiếng Ukraina, Quảng Đông, Ả Rập Syria, Ba Tư (Farsi) và Pashto
- uTalk: học tiếng Wales từ tiếng Việt
- Duostories: Welsh (North)
- S4C Dysgu Cymraeg trên YouTube
- Lingo360: tin tức trong tuần, kèm giải thích từ cho người mới bắt đầu nói tiếng Wales
- S4C Clic
- BBC Sounds: Pigion, podcast cho người học tiếng Wales, có danh sách từ (Geirfa) kèm nghĩa tiếng Anh
- Golwg360: tin tức tiếng Wales
- BBC Cymru Fyw: tin tức bằng tiếng Wales
- Wikipedia: chính tả tiếng Wales (Welsh orthography), f đọc như v, ff đọc như f
- Wikipedia: biến âm phụ âm trong tiếng Wales (tad, ei dad, ei thad, fy nhad)
