Türkçede vurgu çoğunlukla son hecede olur. Ukraynacada vurgu yeri kelimeden kelimeye, hatta aynı kelimenin biçimleri arasında bile değişir: рука́ «el» demek, «eli» ise ру́ку. Vurguyu yazıdan çıkaramazsın, duymak gerekir. En iyi yol da bu yüzden okumayla birlikte dinlemeye çok yer ayırır; kalan zamanı hedefin paylaştırır.
Okuma ve dinlemeyi Bubblegum üstlenebilir: yapay zekâ öğretmenin Poppy seviyene uygun, sesli Ukraynaca dersler yazar. Uygulama ve Poppy Türkçe konuşur, dil bilgisi açıklamaları da Türkçedir. Poppy'nin sana yazdığı derslerde çeviri ve notlar Türkçe olur, kütüphanedeki hazır derslerde İngilizce kalır. Hangi kısmın hangi dilde olduğunu Ukraynaca ve Türkçe sayfası gösteriyor. Konuşma pratiği içinse karşında bir insan lazım.
Zamanının çoğunu seviyene uygun Ukraynacaya ayır, sonra hedefinin istediği pratiğe de yer ver.
| Ne yaparsın | Ne kazanırsın | Ne zaman |
|---|---|---|
| Seviyene uygun bir metni oku, sonra aynı metni dinle | Kelimelerin sonları cümlenin içinde tanıdık gelmeye başlar | Haftanın büyük kısmı |
| Bir ismin hâl tablosuna bak | Sonların ve vurgunun biçimden biçime nasıl değiştiğini görürsün | Yeni bir isim öğrendikçe |
| Fiilleri çiftleriyle öğren, пити ve ви́пити gibi | Bir fiilin iki biçimini karıştırmazsın | Yeni bir fiil öğrendikçe |
| Ukraynacayı konuşan biriyle yaz ya da konuş | Biri sorunca hemen cevap vermeyi alıştırırsın | Konuşman gerekiyorsa haftada birkaç kez |
| Kaydettiğin kelimeleri yeni metinlerde yeniden gör | Aynı kelimeyi farklı cümlelerde tanırsın | Birkaç dakika |
| Ukraynaca bir haber ya da program dinle | Gerçek konuşma hızına alışırsın | Seviyendeki metinleri çoğunlukla anladığında |
Her hedefte temel okuma ve dinlemedir; artan zamanı hedefin en çok istediği işe ver.
- Ukraynalı komşunla, iş arkadaşınla ya da eşinle konuşmakOnlarla yapacağın konuşmaları seç, sesli dinle ve cümleleri yüksek sesle tekrar et. Sonra aynı cümleleri o kişiyle dene.
- Ukrayna'ya gitmekYol sormak ve bir şey istemek gibi kısa konuşmaları dinle. 50LANGUAGES'ın [40. dersinin](https://www.goethe-verlag.com/book2/TR/TRUK/TRUK042.HTM) konusu yol sormak.
- İstanbul Üniversitesi'nde Ukrayna Dili ve Edebiyatı okumakProgram bir yıllık zorunlu hazırlıkla başlıyor. Hazırlığa başlamadan önce Kiril harflerini öğren ve 1. seviye metinleri oku.
- Ukraynaca-Türkçe çeviri yapmakUkraynaca-Türkçe tercümanlık, İstanbul Üniversitesi programının mezunlarına açık iş alanlarından biri. Çeviri için 4. ve 5. seviye metinlerle çalış: bu seviyelerde zarf-fiiller, edilgen cümleler, dolaylı anlatım ve kurum dili gelir.
Bir saati seviyene göre nasıl böleceğini ve FSI'ın öngördüğü 1.012 saatin haftada 3, 5 ya da 10 saatle kaç hafta tuttuğunu Ukraynacayı öğrenmenin en hızlı yolu yazısında görürsün.
Ortadaki sütun ücretsiz seçenek, sondaki sütun daha fazlasını istersen uygulama ya da hizmet.
| Bölüm | Ücretsiz seçenek | Uygulama ya da hizmet |
|---|---|---|
| Harfler | Vikipedi'deki Ukrayna alfabesi sayfası | Bubblegum, uygulamadaki Kiril alfabesi kursuyla |
| Türkçeden başlamak | 50LANGUAGES, web sitesinde 100 ders | Mondly, uTalk ve Ling, üçü de Türkçe anlatır |
| Seviyene uygun okuma ve dinleme | Bubblegum'ın Ukraynaca podcast yayını, her seviyenin ayrı bir yayını var | Bubblegum, Poppy'nin seviyene göre yazdığı derslerle |
| Konuşma | HelloTalk ile dil değişimi | italki ya da Preply'de özel ders |
| Vurgu | Словники України online, vurgulu biçimleri ve çekim tablosuyla | Bubblegum, kelime sayfasındaki hâl tablosuyla |
| Kelime tekrarı | Anki'de kendi kartların | Bubblegum, kaydettiğin kelimelerin yeni derslerde geri geldiği yer |
Ukraynacayı duymanı ve anlamanı geciktiren şeylerden uzak dur.
- İsmi cümlesiz kaydetmekUkraynacada ismin sonu cümledeki göreve göre değişir. Bir ismi kaydederken geçtiği cümleyi de yaz ve çekim tablosunda o biçimin yerini bul.
- Vurguyu sonraya bırakmakUkraynacada vurgu kelimeden kelimeye ve biçimden biçime yer değiştirir. Yeni bir kelimeyi kaydederken sesini dinle; vurgulu biçimleri hâl tablosunda ya da Словники України online sözlüğünde görebilirsin.
- Konuşmayı hep sonraya bırakmakKonuşman gerekiyorsa haftada birkaç kez bir insanla konuş. Çevrende Ukraynacayı konuşan yoksa HelloTalk gibi bir dil değişimi uygulaması işe yarar.
Bubblegum
- Uygulama
- Çeviriler ve açıklamalar (kısmen)
Ukraynaca öğrenmeyi ciddiye alanlar için en iyi uygulama Bubblegum. Neredeyse tamamını anladığın metinlerle ve seslerle öğrenirsin; buna anlaşılır girdi denir.
- Kiril alfabesi kursu dokuz bölümden oluşuyor ve kurs metni Türkçe.
- Dil bilgisi konularının açıklaması Türkçe, örnek cümleler Ukraynaca.
- Çoğu isme dokunduğunda yedi hâlin tablosu açılır ve biçimlerin üstünde vurgu işareti olur: кни́га, кни́зі.
- Canlı sesli sohbette Poppy'nin söylettiği cümleyi tekrar edersin; o da söyleyişini değerlendirir.
- Dersler her seviye için herkese açık MP3 podcast olarak da yayınlanıyor.
- Net ve canlı yapay zekâ sesleri her dersi sesli okur. Konuşan her kişinin kendi sesi var.
- Kendi Ukraynaca kitaplarını ya da makalelerini derse dönüştüremezsin. Ama bir sayfayı sohbete yapıştırırsan Poppy cümle cümle açıklar.
- Ders metinlerinde vurgu işareti yok. Ama vurguyu sesli okumada duyar, kelime sayfasında görürsün.
- Sana özel yazılan dersler bize maliyet çıkarıyor, o yüzden istediğin kadar ders almak için Bubblegum Pro gerekiyor. Poppy'nin başka öğrenciler için yazdığı dersleri herkes ücretsiz okuyabilir.
- Regenerative Review™
- Kiril alfabesini öğretir
Mobil
Ukraynacayı uygulamayla mı yoksa öğretmenle mi öğrenmeliyim?
Neyin eksik olduğuna bağlı. Okuma ve dinlemeyi istediğin zaman kendi başına yaparsın; konuşurken hatanı düzeltmek için bir insan gerekir. Türkçe de konuşan bir Ukraynaca öğretmeni bulmak zor, çünkü italki ve Preply'de Türkçe filtresini açınca bir iki profil kalıyor. Dersi başka bir ortak dilde, örneğin İngilizcede yapman gerekebilir.
Yeni başlayan Ukraynacayı hangi uygulamayla öğrenmeli?
Ukraynaca öğrenmeyi ciddiye alıyorsan Bubblegum ile başla. Yapay zekâ öğretmenin Poppy, sevdiğin konularda seviyene uygun dersler yazar. Hepsini yan yana görmek istersen Ukraynaca öğrenme uygulamaları yazısına bak.
Ukraynaca ders metinlerinde vurgu işareti var mı?
Yok. Ukraynaca metinlerde vurgu işareti genellikle yazılmaz ve Bubblegum dersleri de böyle. Vurguyu sesli okumada duyar, kelime sayfasında hâl tablosundaki işaretlerden görürsün. Vurgulu biçimleri ücretsiz Словники України online sözlüğünde de görebilirsin; sitenin arayüzü Ukraynaca ve İngilizce.
Bubblegum ücretsiz mi?
Evet. Poppy'nin başka öğrenciler için yazdığı dersleri herkes ücretsiz okuyabilir. Sana özel yazılan dersler bize maliyet çıkarıyor, o yüzden istediğin kadar ders almak için Bubblegum Pro gerekiyor.
Kaynaklar
- Wiktionary (İngilizce): рука (çekim: yalın рука́, belirtme ру́ку, bulunma руці́)
- Wikipedia (İngilizce): Turkish phonology (çoğu sözcükte vurgu son hecede)
- Словники України online: Ukrayna Dili Bilgi Merkezi'nin sözlükleri (vurgulu başlık sözcükleri ve çekim tablosu; Ukraynaca ve İngilizce)
- Wiktionary (İngilizce): пити (süregelen fiil; tamamlanmış eşi ви́пити)
- İstanbul Üniversitesi: Ukrayna Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (DİL puan türü; 1 yıllık zorunlu hazırlık programı; mezunlar için Ukraynaca-Türkçe tercümanlık)
- 50LANGUAGES: Türkçe–Ukraynaca (100 ders)
- 50LANGUAGES: Ukraynaca 40. ders, Yol sormak
- Mondly: sık sorulan sorular, hangi diller öğrenilebiliyor (Ukraynaca dahil; ana diller arasında Türkçe; İngilizce)
- uTalk: Ukraynaca öğrenin (Türkçe sayfa)
- Ling: sık sorulan sorular (her dil, her dilden öğrenilebiliyor; Ukraynacada yazma dersi yok, konuşma dersleri var; İngilizce)
- HelloTalk: Ukraynaca öğren (Türkçe sayfa; sesli odalar, canlı yayınlar)
- italki: Türkçe de konuşan Ukraynaca öğretmenleri (İngilizce arayüz)
- Preply: Türkçe konuşan Ukraynaca öğretmenleri (İngilizce arayüz)
- Bubblegum: Ukraynaca anlaşılır girdi podcast'i, 1. seviye yayını (İngilizce)
- Vikipedi: Ukrayna alfabesi (harf adları ve söyleyişleri)
- Anki: resmî indirme sayfası (İngilizce)
- Bubblegum: Ukraynaca (İngilizce)