Trên giấy, tiếng Bồ Đào Nha của Bồ Đào Nha khá dễ đọc với người Việt, vì nó dùng chữ Latinh có dấu. Khó hơn là lúc nghe: người Lisbon nói lướt nhiều nguyên âm không nhấn, nên một từ bạn đọc được vẫn có thể trôi qua tai mà bạn không nhận ra. Biết quy tắc về nguyên âm bị lướt chỉ giúp bạn hiểu chuyện gì đang xảy ra. Tai bạn chỉ quen dần sau nhiều giờ nghe tiếng Bồ Đào Nha châu Âu mà bạn đã hiểu. Loại bài đọc và bài nghe đó gọi là input dễ hiểu (comprehensible input): bạn biết gần hết các từ, và chính những từ quen giúp bạn đoán ra từ lạ.
Input dễ hiểu trông như thế nào?
Mỗi hàng trong hình là một câu tiếng Bồ Đào Nha, và mỗi thanh là một từ. Từ quen được tô xám, còn từ chưa gặp được tô tím.
Khoảng một từ chưa biết trong mỗi câu, và bạn vẫn theo được ý.
Chẳng hạn, ở quầy cà phê bạn nghe Um café, por favor. Nếu đã biết café, tình huống gọi món cho bạn đoán ra por favor là “làm ơn”. Ở chặng đầu, hãy chọn những đoạn ngắn như vậy. Về sau, một đoạn văn dài lại cho từ mới nhiều manh mối hơn. Khi bạn bắt đầu không rõ ai đang nói gì với ai, hãy quay về bài ngắn hơn.
Mỗi trình độ nên đọc và nghe gì?
Bubblegum chia bài học thành sáu cấp độ, và mỗi cấp độ là một câu người học có thể nói về mình. Podcast và chương trình truyền hình không dùng thang này, nên hãy nghe thử một tập trước khi chọn.
- Cấp độ 1
Tôi mới bắt đầu hoặc chỉ biết vài từ
Đọc bài học ở quán cà phê ngay bên dưới, bật giọng đọc Bồ Đào Nha. Muốn có nghĩa bằng tiếng Việt, hãy học thêm vài bài đầu trong khóa Tiếng Việt » Tiếng Bồ Đào Nha PT của 50LANGUAGES, có MP3 để nghe lại.
50LANGUAGES, khóa PT dạy bằng tiếng Việt - Cấp độ 2
Tôi có thể giao tiếp cơ bản
Practice Portuguese cho nghe và xem miễn phí các tập âm thanh và video thu ở Bồ Đào Nha. Chọn một đoạn hội thoại ngắn và nghe lại đến khi thấy dễ. Phần hướng dẫn bằng tiếng Anh.
Practice Portuguese (tiếng Anh) - Cấp độ 3
Tôi hiểu được các cuộc trò chuyện về chủ đề quen thuộc
Mở một bài Portuguese With Leo trên LingQ, đọc trong lúc nghe, rồi nghe lại lần nữa mà không nhìn chữ. Trong phần cài đặt, chọn tiếng Việt làm ngôn ngữ từ điển để xem nghĩa của từ.
Portuguese With Leo trên LingQ (tiếng Anh) - Cấp độ 4
Tôi hiểu phần lớn nội dung nhưng bỏ lỡ vài sắc thái
Nghe những tập dài hơn của podcast Portuguese With Leo. Ghi lại một cách nói bạn muốn dùng, rồi thử nó khi gặp gia sư.
Portuguese With Leo (tiếng Anh) - Cấp độ 5
Tôi đọc được chủ đề phức tạp nhưng các từ hiếm gặp làm tôi chậm lại
Xem một chương trình trên RTP Play về chủ đề bạn đã quen. Đoán nghĩa từ mới qua cảnh phim trước khi mở từ điển.
RTP Play (tiếng Bồ Đào Nha) - Cấp độ 6
Tôi đọc gần như người bản xứ
Đọc tiểu thuyết và các bài bình luận của Bồ Đào Nha, và nghe tranh luận trên đài. Để ý khi nào người ta nói tu, khi nào nói você, và khi nào gọi o senhor.
Khi một hàng chỉ cần chút trợ giúp, hãy thử hàng tiếp theo. Nếu câu nào bạn cũng phải mở từ điển, hãy quay lại hàng trước.
Thử một bài học thật
Bài học dưới đây đến từ Bubblegum, một ứng dụng học ngôn ngữ. Trong đó, Poppy, gia sư AI, viết bài tiếng Bồ Đào Nha châu Âu theo trình độ và sở thích của bạn. Bài này diễn ra ở một quán cà phê tại Bồ Đào Nha, giọng đọc là giọng Bồ Đào Nha, còn bản trên trang web hiện nghĩa bằng tiếng Anh.
Một quán cà phê, sáu cấp độ
From Bubblegum’s guide Everyday Greetings and Café Interactions in Portuguese. It works here the way it works inside Bubblegum.
Tôi mới bắt đầu hoặc chỉ biết vài từ
Daily Greetings
Good morning!
Good morning! How are you?
I am well, thank you (male speaker).
See you later!
Bye!
Trong ứng dụng Bubblegum, nghĩa của từ, bản dịch câu, ghi chú bài học và câu trả lời của Poppy có bằng tiếng Việt. Riêng phần giải thích ngữ pháp vẫn đang bằng tiếng Anh; trang cặp ngôn ngữ Bồ Đào Nha châu Âu–Việt cho biết tình trạng mới nhất.
Câu hỏi thường gặp về input dễ hiểu
Tài liệu tiếng Bồ Đào Nha Brazil có giúp được không?
Có, một phần. Ngữ pháp và rất nhiều từ viết giống nhau, nhưng âm thanh khác hẳn, và một số từ hằng ngày cũng khác, như tàu hỏa ở Bồ Đào Nha là comboio, ở Brazil là trem. Phần nghe thì hãy lấy chủ yếu từ Bồ Đào Nha.
Mỗi tuần cần bao nhiêu giờ cho tiếng Bồ Đào Nha châu Âu?
Hãy dành ba đến năm giờ mỗi tuần, mỗi buổi từ 15 đến 30 phút trở lên, phần lớn để đọc và nghe. Bài cách học tiếng Bồ Đào Nha châu Âu nhanh nhất chia một giờ học cho từng cấp độ.
Người mới bắt đầu nên dùng ứng dụng nào?
Nếu bạn nghiêm túc học tiếng Bồ Đào Nha châu Âu, hãy bắt đầu với Bubblegum. Poppy viết bài học theo trình độ và sở thích của bạn. Bài so sánh ứng dụng học tiếng Bồ Đào Nha châu Âu cho biết ứng dụng nào dùng được bằng tiếng Việt.
Bubblegum có miễn phí không?
Có. Thư viện bài học được mở miễn phí cho mọi người, vì chúng tôi tin rằng ai cũng nên có cơ hội học. Trong thư viện có những bài học mà những người học khác đã nhờ Poppy viết. Mỗi bài học riêng mới đều khiến chúng tôi tốn tiền thật, nên bài đầu tiên được miễn phí, và khi nâng cấp lên Bubblegum Pro, bạn sẽ có bài học riêng không giới hạn.
Nguồn
- Bubblegum: bài học về lời chào và quán cà phê bằng tiếng Bồ Đào Nha châu Âu (nghĩa bằng tiếng Anh)
- Bubblegum: cặp ngôn ngữ tiếng Bồ Đào Nha châu Âu học bằng tiếng Việt (hỗ trợ một phần)
- 50LANGUAGES (book2): Tiếng Việt » Tiếng Bồ Đào Nha PT, có MP3
- Practice Portuguese: học tiếng Bồ Đào Nha châu Âu miễn phí (âm thanh và video miễn phí, phần lớn bản ghi dành cho hội viên; tiếng Anh)
- LingQ: Portuguese With Leo (2021), 55 bài trình độ trung cấp (tiếng Anh)
- LingQ: danh sách ngôn ngữ từ điển (có tiếng Việt)
- Portuguese With Leo: podcast tiếng Bồ Đào Nha châu Âu (tiếng Anh)
- RTP Play (tiếng Bồ Đào Nha)
- Dicionário Priberam: comboio (ở Brazil là trem; tiếng Bồ Đào Nha)
